Các kiến thức cơ bản về dây câu: Mono, FluoroCarbon, PE/Braid khác nhau thế nào?
Khi câu cá không còn chỉ là một nghề mưu sinh mà trở thành thú vui, hình thức giải trí và thậm chí là một môn thể thao, dụng cụ câu cá cũng phát triển nhanh hơn rất nhiều.
Cần câu, máy câu, dây câu, lưỡi câu, mồi câu… mỗi món đều có vai trò riêng. Nhưng nếu nói về những phần cơ bản nhất trong một bộ đồ câu, thì gần như lúc nào cũng có ba thứ không thể thiếu: cần, máy và dây câu.
Trong đó, dây câu là phần rất dễ bị người mới xem nhẹ. Nhiều người khi mới chơi thường chỉ quan tâm dây chịu được bao nhiêu kg, bao nhiêu lb, dây to hay nhỏ. Nhưng thực tế, chọn dây câu không chỉ là chọn sức tải. Loại dây, chất liệu dây, độ đàn hồi, độ chìm, độ chống mài mòn, độ nhạy và cả kiểu câu đang chơi đều ảnh hưởng rất nhiều đến hiệu quả sử dụng.
Bài viết này sẽ giúp anh em nắm những kiến thức cơ bản nhất về các loại dây câu phổ biến hiện nay: dây Mono, dây Nylon, dây FluoroCarbon và dây PE/Braid.
Có những cách phân loại dây câu nào?
Có nhiều cách để phân loại dây câu. Nhưng dễ hiểu nhất, anh em có thể nhìn theo hai hướng:
Thứ nhất là phân loại theo mục đích sử dụng, ví dụ như dây trục, dây ngọn, dây leader, dây câu đài, dây câu lure, dây câu biển…
Thứ hai là phân loại theo cấu tạo và chất liệu, ví dụ như dây Monofilament, dây FluoroCarbon, dây Braid, dây PE…
Trong thực tế, cách phân loại theo mục đích sử dụng thường mang tính thói quen nhiều hơn. Cùng một loại dây có thể dùng cho nhiều kiểu câu khác nhau, tùy vào thông số, địa hình và kinh nghiệm của người chơi.
Vì vậy, nếu muốn hiểu dây câu một cách căn bản, dễ áp dụng nhất vẫn là bắt đầu từ cấu tạo của dây.
Dựa theo cấu tạo, dây câu phổ biến hiện nay có thể chia thành hai nhóm lớn:
Dây Monofilament: thường gọi là dây Mono, dây cước, dây gân.
Dây Braid: thường gọi là dây bện, dây dù, dây PE.
Ngoài ra còn có một số nhóm dây khác ít phổ biến hơn, nhưng với đa số người chơi câu giải trí, câu lure, câu đài, câu biển nhẹ hoặc câu phổ thông, hiểu rõ hai nhóm dây trên đã là nền tảng rất quan trọng.
Dây Monofilament là gì?
Dây Monofilament, hay gọi ngắn là dây Mono, là loại dây được tạo thành từ một sợi đơn nhất. Ở Việt Nam, anh em thường gọi quen là dây cước hoặc dây gân.
Từ “Monofilament” nếu hiểu sát nghĩa có thể tạm hiểu là “một sợi đơn”. Chính cách cấu tạo này tạo ra nhiều đặc tính quen thuộc của dây Mono: dễ sử dụng, có độ đàn hồi, giá dễ tiếp cận và phù hợp với rất nhiều kiểu câu.
Dựa theo chất liệu, dây Monofilament phổ biến nhất có thể chia thành hai nhóm nhỏ: Nylon và FluoroCarbon.
Dây Nylon
Dây Nylon là loại dây rất quen thuộc với người chơi câu cá. Đây cũng thường là loại dây đầu tiên mà nhiều người mới chơi từng sử dụng.
Ưu điểm lớn nhất của dây Nylon là giá thành dễ tiếp cận, dễ dùng và khá đa dụng. Với các kiểu câu phổ thông, câu giải trí, câu ao hồ, câu tự nhiên nhẹ, dây Nylon vẫn là lựa chọn hợp lý.
Một đặc điểm rất dễ nhận ra của dây Nylon là độ đàn hồi tốt. Độ đàn hồi này có hai mặt.
Ở mặt có lợi, dây Nylon giúp giảm lực sốc khi cá đóng mạnh, hạn chế đứt dây đột ngột trong một số tình huống. Với người mới chơi, đặc tính này giúp bộ câu dễ kiểm soát hơn.
Ở mặt hạn chế, độ đàn hồi cao lại làm giảm độ nhạy. Khi câu những bộ môn cần cảm nhận rung động nhỏ, ví dụ câu lure, jigging, câu sâu hoặc các kiểu câu cần độ truyền tải tốt, dây Nylon có thể khiến cảm giác truyền về tay bị chậm và kém rõ hơn.
Nói đơn giản, dây Nylon dễ chơi, dễ dùng, giá tốt, nhưng không phải lúc nào cũng là lựa chọn tối ưu nếu người chơi cần độ nhạy cao.
Dây FluoroCarbon
FluoroCarbon là một dòng dây Monofilament cao cấp hơn, thường được dùng trong các tình huống cần độ chống mài mòn tốt, độ chìm nhanh và độ “ẩn” trong nước cao hơn dây Nylon thông thường.
So với dây Nylon, dây FluoroCarbon thường có một số đặc điểm nổi bật:
Dây có khả năng chống mài mòn tốt.
Dây ít ngấm nước hơn.
Tỉ trọng dây cao hơn nước nên chìm nhanh hơn.
Độ trong dưới nước tốt, giúp dây khó bị cá phát hiện hơn trong nhiều tình huống.
Chính vì vậy, FluoroCarbon rất thường được dùng làm dây leader, tức đoạn dây ngọn nối giữa dây chính và mồi/lưỡi. Khi câu ở địa hình có đá, hà, rạn, gốc cây, cỏ rác hoặc các vật cản dễ làm xước dây, một đoạn leader FluoroCarbon tốt sẽ giúp tăng độ an toàn đáng kể.
Dây FluoroCarbon có thể chia tương đối thành hai nhóm: loại cứng và loại mềm.
Loại cứng thường được dùng làm leader vì khả năng chống mài mòn tốt. Đây là nhóm phổ biến hơn.
Loại mềm được phát triển để dùng linh hoạt hơn, thậm chí có thể dùng trực tiếp trên máy câu trong một số trường hợp. Tuy nhiên, FluoroCarbon mềm thường có giá cao hơn và yêu cầu công nghệ sản xuất tốt hơn.
Một hiểu lầm khá phổ biến là cho rằng dây FluoroCarbon thật khi đốt sẽ cháy thành tro và không thể kéo sợi. Cách hiểu này không chính xác. Về bản chất, dây Mono, bao gồm Nylon và FluoroCarbon, đều được sản xuất theo nguyên lý kéo sợi từ vật liệu polymer sau khi được gia nhiệt và ép qua đầu phun. Khác biệt quan trọng nằm ở vật liệu, công thức, phụ gia, quy trình xử lý và chất lượng sản xuất của từng hãng.
Vì vậy, khi chọn dây FluoroCarbon, anh em không nên chỉ dựa vào những mẹo truyền miệng đơn giản, mà nên quan tâm đến thương hiệu, độ cứng/mềm, đường kính, sức tải, mục đích sử dụng và phản hồi thực tế từ người chơi.
Dây Braid, dây dù, dây PE là gì?
Dây Braid là loại dây được tạo thành bằng cách bện nhiều bó sợi nhỏ lại với nhau. Ở Việt Nam, anh em thường gọi là dây dù, dây bện hoặc dây PE.
Cần nói rõ một chút: “Braid” thiên về cách cấu tạo, tức là dây được bện. Còn “PE” thường được dùng theo thói quen để chỉ nhóm dây bện làm từ sợi tổng hợp. Vì vậy, trong giao tiếp hằng ngày, gọi dây PE hay dây Braid đều khá quen thuộc, nhưng nếu xét kỹ thì hai cách gọi này không hoàn toàn giống nhau.
Dây Braid có lịch sử rất lâu đời. Từ trước khi có các loại sợi nhân tạo hiện đại, con người đã biết dùng các loại sợi tự nhiên để tạo dây câu. Tuy nhiên, dây Braid chỉ thật sự phổ biến mạnh trong câu cá hiện đại khi các loại sợi tổng hợp có độ bền cao ra đời.
Ưu điểm lớn nhất của dây Braid là đường kính nhỏ nhưng sức tải cao. So với dây Mono cùng sức tải, dây Braid thường nhỏ hơn đáng kể. Điều này giúp tăng lượng dây chứa trên máy, tăng khả năng ném xa và cải thiện độ nhạy.
Một ưu điểm rất quan trọng khác là dây Braid có độ giãn rất thấp. Khi cá chạm mồi, khi mồi va đáy, va vật cản hoặc khi cần cảm nhận chuyển động của mồi, dây Braid truyền tín hiệu về tay rõ hơn nhiều so với dây Nylon.
Chính vì vậy, các bộ môn câu hiện đại như lure, jigging, popping, câu biển, câu địa hình sâu hoặc cần cảm giác mồi rõ thường sử dụng dây Braid/PE.
Tuy nhiên, dây Braid cũng có nhược điểm. Dây dễ bị tưa, xổ lông hoặc mài mòn nếu gặp địa hình xấu, khoen cần kém chất lượng hoặc sử dụng sai mục đích. Vì vậy, khi chơi dây Braid, người chơi thường cần chú ý đến bộ khoen cần, chất lượng máy câu và cách dùng leader.
X4, X8, X12, X16 nghĩa là gì?
Khi mua dây Braid, anh em sẽ thường thấy các ký hiệu như X4, X8, X9, X12, X16…
Hiểu đơn giản, con số sau chữ X thường chỉ số bó sợi thành phần được bện lại để tạo nên sợi dây chính. Ví dụ:
X4 là dây bện từ 4 bó sợi.
X8 là dây bện từ 8 bó sợi.
X12 là dây bện từ 12 bó sợi.
X16 là dây bện từ 16 bó sợi.
Mỗi kiểu bện sẽ tạo ra đặc tính khác nhau. Không phải cứ X càng cao thì dây càng tốt trong mọi trường hợp. Điều quan trọng là dây đó có phù hợp với kiểu câu, địa hình và bộ cần máy đang sử dụng hay không.
Dây X4 có đặc điểm gì?
Dây X4 thường có bề mặt thô hơn dây X8 hoặc X12. Do chỉ có 4 bó sợi thành phần, mỗi bó sợi thường lớn hơn. Nhờ vậy, dây X4 thường có khả năng chịu mài mòn tốt hơn trong nhiều tình huống.
Với những địa hình khó, nhiều cỏ rác, đá, gốc cây, vật cản hoặc khi phải kéo cá mạnh, dây X4 vẫn là lựa chọn rất thực dụng.
Nhược điểm của dây X4 là bề mặt dây không mịn bằng dây X8. Khi ném mồi, dây có thể không mượt bằng, tiếng dây qua khoen rõ hơn và độ xa có thể kém hơn một chút nếu so với dây X8 cùng phân khúc.
Dây X4 phù hợp với người cần độ bền, câu địa hình xấu, câu cá khỏe, câu nơi nhiều vật cản hoặc dùng với bộ cần có khoen không quá cao cấp.
Dây X8 có đặc điểm gì?
Dây X8 có bề mặt mịn hơn dây X4. Nhờ nhiều bó sợi nhỏ hơn được bện lại, dây thường tròn hơn, mượt hơn và cho cảm giác ném tốt hơn.
Với câu lure, câu cần độ xa, độ mượt và thao tác liên tục, dây X8 thường cho trải nghiệm dễ chịu hơn. Dây chạy qua khoen nhẹ hơn, ít ồn hơn và cảm giác điều khiển mồi cũng tốt.
Tuy nhiên, vì các bó sợi thành phần nhỏ hơn, dây X8 có thể kém lợi thế hơn dây X4 trong môi trường nhiều va quệt. Nếu câu ở nơi nhiều đá, hà, cọc, rễ cây, cỏ sắc hoặc vật cản, dây X8 có thể nhanh tưa hơn nếu không dùng leader hoặc dùng sai size.
Vì vậy, dây X8 không phải lúc nào cũng “tốt hơn” dây X4. Nó tốt hơn trong những tình huống cần độ mượt, độ xa và độ tròn của dây. Còn ở địa hình khó, X4 đôi khi lại hợp lý hơn.
Nên chọn dây X4 hay X8?
Không có câu trả lời cố định cho tất cả mọi người. Nhưng có thể tạm hiểu như sau:
Nếu anh em câu ở địa hình nhiều vật cản, nhiều cỏ rác, nhiều đá, cần độ bền mài mòn và thường xuyên kéo cá mạnh, dây X4 là lựa chọn thực dụng.
Nếu anh em câu ở địa hình thoáng, cần ném xa, cần dây mượt, câu lure nhiều thao tác hoặc muốn cảm giác dây chạy qua khoen nhẹ hơn, dây X8 sẽ phù hợp hơn.
Nếu dùng dây X8 ở địa hình khó, nên kết hợp với leader FluoroCarbon tốt để giảm nguy cơ mài mòn đoạn cuối dây.
Nếu bộ cần có khoen tốt, máy câu xếp dây ổn và người chơi đã quen thao tác, dây X8 hoặc các dòng X cao có thể phát huy hiệu quả rất tốt.
Ngược lại, nếu bộ cần máy còn phổ thông, địa hình phức tạp hoặc người mới chơi chưa quen kiểm soát dây, dây X4 đôi khi lại bền và dễ dùng hơn.
Có cần dùng dây leader không?
Với dây Braid/PE, dùng leader là điều rất nên làm trong đa số trường hợp.
Leader thường được làm bằng FluoroCarbon hoặc Nylon tùy kiểu câu. Trong đó, FluoroCarbon được dùng nhiều nhờ khả năng chống mài mòn tốt, chìm nhanh và khó thấy hơn trong nước.
Leader giúp bảo vệ đoạn cuối dây chính khi va chạm với đá, rễ cây, hà, cọc, mép bê tông hoặc răng cá. Ngoài ra, leader còn giúp bộ câu “dịu” hơn ở đoạn tiếp xúc cuối, giảm bớt nhược điểm quá ít đàn hồi của dây Braid.
Với câu lure, câu cá chẽm, cá nhồng, cá măng, cá lóc hoặc câu ở môi trường tự nhiên nhiều vật cản, leader gần như là phần không nên bỏ qua.
Chọn dây câu nên nhìn vào những yếu tố nào?
Khi chọn dây câu, không nên chỉ nhìn vào thông số chịu tải. Một sợi dây phù hợp cần xét nhiều yếu tố cùng lúc.
Đầu tiên là kiểu câu. Câu lure, câu đài, câu biển, câu suối, câu hồ dịch vụ hay câu tự nhiên đều có yêu cầu khác nhau.
Tiếp theo là địa hình. Địa hình thoáng có thể ưu tiên dây mượt, nhỏ, ném xa. Địa hình nhiều vật cản nên ưu tiên độ bền mài mòn và có leader phù hợp.
Thứ ba là bộ cần và máy đang sử dụng. Khoen cần, size máy, khả năng xếp dây và cách vận hành đều ảnh hưởng đến loại dây nên dùng.
Thứ tư là cá mục tiêu. Cá nhỏ, cá nhát, cá khỏe, cá có răng sắc hoặc cá sống ở địa hình nhiều vật cản sẽ cần cách chọn dây khác nhau.
Cuối cùng là kinh nghiệm của người chơi. Người mới chơi nên chọn loại dây dễ kiểm soát, không quá cực đoan về thông số. Khi đã quen, anh em có thể tinh chỉnh sâu hơn theo gu câu riêng.
Lời kết
Dây câu là một phần nhỏ trong bộ đồ câu, nhưng ảnh hưởng rất lớn đến trải nghiệm thực tế. Một sợi dây phù hợp có thể giúp ném mồi tốt hơn, cảm nhận mồi rõ hơn, giảm đứt dây và tăng khả năng xử lý cá trong những tình huống khó.
Dây Nylon dễ dùng, giá tốt, phù hợp với nhiều kiểu câu phổ thông. Dây FluoroCarbon mạnh ở khả năng chống mài mòn, thường dùng làm leader. Dây Braid/PE có đường kính nhỏ, sức tải cao, độ nhạy tốt, rất hợp với nhiều bộ môn câu hiện đại.
Với dây Braid, X4 hay X8 không phải là câu chuyện loại nào tốt hơn tuyệt đối. X4 bền và thực dụng trong địa hình khó. X8 mượt, ném tốt và phù hợp với địa hình thoáng hơn. Chọn đúng dây là chọn theo kiểu câu, địa hình, bộ cần máy và kinh nghiệm sử dụng của chính mình.
Tại Đăng Ninh Fishing, anh em có thể tham khảo nhiều dòng dây câu khác nhau như dây PE/Braid, dây Nylon, dây FluoroCarbon và dây Leader để chọn đúng loại dây phù hợp với nhu cầu câu thực tế.
Bài viết tham khảo:
Kỹ thuật sử dụng mồi giả câu cá chẽm hiệu quả